Отырып жұмыс істеуден болатын бел ауруы: не істеу керек және арқа ауырғанда қандай кресло көмектеседі

Егер бұл мақаланы кешке қарай беліңіз тартып, сыздап ауыратындықтан ашсаңыз — ең бастысынан бастайық. Отырып жұмыс істеуден болатын бел ауруы ешқашан дерлік «әлсіз арқамен» немесе жаспен түсіндірілмейді. Себебі көбіне басқада: омыртқаны сегіз сағат бойы бір қалыпта ұстайды, оның үстіне сәтсіз қалыпта ұстайды. Төменде неліктен бел ұзақ қозғалмай отырудан шаршайтыны, бұлшықеттің қарапайым шаршауын дәрігерге қаралу керек ауырсынудан қалай ажыратуға болатыны және қолжетімді шаралардың қайсысы шынымен нәтиже беретіні талданған. Бұл тізімде кресло да бар, бірақ бірінші орында емес — шындығы осы.

Бірден ескертеміз: бұл жалпы ақпарат, диагноз емес

Мақаланы кресло сататын дүкен жазды. Біз диагноз қоймаймыз және ем тағайындамаймыз. Мұнда жұмыс кезіндегі дене қалпы мен арқаның төменгі бөлігіне түсетін жүктеме туралы әдетте айтылатын нәрселер жинақталған — бірақ интернеттегі ешбір мәтін маманның тікелей қарауын алмастыра алмайды. Егер ауырсыну екі-үш аптадан ұзаққа созылса, күшейсе немесе аяққа берілсе, келесі дұрыс қадам — жиһаз дүкені емес, дәрігер.

Креслоның не істемейтінін де бірден айтайық. Кресло ауруды емдемейді, омыртқааралық диск жарығын «орнына салмайды» және жоймайды, тексерілу қажеттігін жоққа шығармайды. Шынайы тұжырым қарапайымырақ естіледі: жақсы бапталған кресло белге түсетін жүктемені азайтады және жұмыс күні ішіндегі жайсыздықты кемітеді. Одан артығын уәде ететін нәрсенің бәріне сенімсіздікпен қараған жөн.

Отырғанда белге тұрғандағыдан көбірек жүктеме түсетіні рас па

Бұл сөзді жиі қайталайды, бірақ тікелей өлшеулер оны растамайды. 1999 жылы Вильке және әріптестері (Spine журналы) дискісіне датчик орнатылған еріктіде L4–L5 диск ішіндегі қысымды өлшеді: босаңсып тұрғанда — 0,5 МПа, арқалыққа сүйенбей отырғанда — 0,46 МПа, босаңсып, «шалқайып» отырғанда — 0,3 МПа, ал алға қатты еңкейіп отырғанда — 0,83 МПа. Авторлар отырғандағы қысым «тіпті тұрғандағыдан төмен болуы мүмкін» деп жазады.

Демек, мәселе отырудың өзінде емес, қалай және қанша отыратында. Ұзақ отырғанда жамбас жиі артқа шалқаяды, бел иілімі тегістеледі, арқа дөңгеленеді, ал жұмыстың үшінші сағатына қарай дене мониторға қарай көбірек еңкейеді. Алға қатты еңкею — Вильке ең жоғары қысымды өлшеген қалып. Бұл бір ғана адам, сандарды өзіңізге көшіруге болмайды, бірақ бағыт түсінікті.

Осыдан қорытынды: отырып жұмыс істегенде бел отырудың өзі тұрудан ауыр болғандықтан емес, әдетте ұзақ, қозғалмай және жамбасты артқа шалқайтып отыратындықтан шаршауы мүмкін. Сол зерттеудің авторлары қалыпты үнемі өзгертіп отырудың маңызын атап өтеді. Жалпы омыртқа қалыптың өзін емес, оның өзгермеуін нашар көтереді: бір қалыпта өткен сегіз сағат — күш түсіретін жүктемеден гөрі статикалық жүктеме, және жиналатыны да дәл сол.

Бұлшықет шаршауы ма, әлде диск мәселесі ме: қалай ажыратуға болады

Белдегі «кеңселік» ауырсынулардың көбі — бұлшықеттік. Денені құлап кетуден күні бойы ұстап тұратын бұлшықеттер статикада үзіліссіз жұмыс істейді, шаршайды, сөйтіп кешке қарай тұйық, сыздаған ауырсыну пайда болады. Бұл жағымсыз, бірақ табиғаты жағынан зақымданудан гөрі шамадан тыс жаттығудан болатын шаршауға жақынырақ.

• Ауырсыну тұйық, сыздаған, жайылған — саусақпен бір нүктені көрсетіп, «дәл осы жер» деу қиын.
• Жұмыс күнінің соңына қарай және үзіліссіз ұзақ отырғаннан кейін күшейеді.
• Бой жазғаннан, жаяу жүргеннен, жылы душтан немесе жай ғана қалыпты ауыстырғаннан кейін айтарлықтай бәсеңдейді.
• Таңертең әдетте кешкіге қарағанда жеңілірек; демалыс күндерінен кейін бейсенбідегіге қарағанда жеңілірек.
• Аяқта ұю, шымырлау және әлсіздік жоқ.

Процеске омыртқааралық диск немесе жүйке түбіршігі қатысқанда көрініс мүлде басқа. Мұндай ауырсыну өзін басқаша ұстайды: ол жайылған емес, өткірірек әрі бағытталған, көбіне аяқты бойлай төмен кетеді, сезімталдықтың өзгеруімен қатар жүруі мүмкін және бой жаздыңыз ба, жоқ па — оған тәуелді емес дерлік. Бой жазу оны баспайды, кейде тіпті күшейтеді. Бұл — үрейленуге себеп емес, бірақ жастық таңдаудың орнына маманға қаралуға себеп.

Қашан кресло дүкеніне емес, дәрігерге бару керек

• Ауырсыну аяқты бойлай төмен — бөксеге, санға, балтырға немесе аяқ басына беріледі.
• Аяқта не аяқ басында ұю, шымырлау немесе «мақта болып қалғандай» сезім.
• Аяқтағы әлсіздік: аяқ басы нашар бағынады, аяқтың ұшымен немесе өкшемен тұру қиын.
• Ауырсыну түнде оятады немесе жеңілдейтін қалыпты табуға мүмкіндік бермейді.
• Ауырсыну құлаудан, соққыдан, апаттан немесе ауыр затты күрт көтергеннен кейін пайда болды.
• Ауырсынумен бірге дене қызуы көтеріледі, салмақ себепсіз азаяды немесе зәр шығару бұзылады.
• Ауырсыну екі-үш аптадан ұзақ басылмайды немесе аптадан аптаға біртіндеп күшейеді.

Ешбір кресло тексерілуді алмастырмайды. Осы белгілердің кем дегенде біреуі болса, жиһаз сатып алу — бірінші қадам емес, ең жақсы дегенде үшінші қадам.

Отырғаннан арқа ауырса, шынымен не көмектеседі

Жақсы жаңалық: ең әсерлі шаралар тегін. Жаман жаңалық: олар сатып алуды емес, тәртіпті талап етеді, сондықтан әдетте дәл солар ескерусіз қалады. Ал бастауды дәл солардан бастаған жөн — нашар ұйымдастырылған жұмыс орнында тамаша креслоның өзі бере алатынынан азырақ береді.

• Әр 30–45 минут сайын қозғалыс. Тұру, жүріп келу, керілу, су құйып алу. Екі минуттық қозғалыс қан айналымын қайта іске қосады және статикалық кернеуді мінсіз қалыпты бір сағат іздегеннен гөрі жақсырақ босатады.
• Отырғыш биіктігі. Табан еденге түгел тиіп тұрады, тізе шамамен жамбас деңгейінде немесе сәл төмен. Тізе жамбастан жоғары болса, жамбас артқа шалқаяды — бел өз табиғатына қарсы түзеледі.
• Отырғыш тереңдігі. Отырғыштың шеті мен тізе асты шұңқырының арасында шамамен екі-үш саусақ сыятын орын қалуы керек. Тым терең отырғыш не алға сырғуға, не арқалыққа сүйенбей, шетіне отыруға мәжбүр етеді.
• Бел тірегі өз биіктігінде. Тірек табиғи иілімге — жауырынның ортасына да, сегізкөзге де емес, шамамен белдік деңгейіне дәл келуі керек. Өз орнында тұрмаған тірек пайдасыз, ал кейде кедергі келтіреді.
• Монитор көз деңгейінде. Экранның жоғарғы жиегі шамамен көз тұсында. Төмен тұрған монитор басты алға тартады, бастың соңынан кеуде бөлігі, оның соңынан бел ілеседі.
• Табанға арналған тірек. Үстел қажетті деңгейге дейін түспесе, табан тұғырға тірелуі керек. Салбырап тұрған аяқ салмақты санның алдыңғы бөлігіне аударады және жамбасты артқа тартады.
• Қалыпты саналы түрде ауыстыру. Шалқаю, қайта тік отыру, сәл бұрылу. Сегіз сағат отыруға болатын мінсіз қалып жоқ — бір-бірімен ауыстырып отыратын қалыптар жиынтығы бар.

Не аз көмектеседі

• Нашар орындыққа қойылған қымбат ортопедиялық жастық. Жастық отырғыштың биіктігін де, тереңдігін де, арқалықтың қимылын да өзгертпейді. Ол нақты бір жанасу нүктесін сәл жақсартуы мүмкін — бар болғаны сол.
• Ерік күшімен түзу отыру. Зейінмен ұсталатын дене бітімі сіз тапсырмаға беріле кеткен бойда он бес минутта бұзылады. Қалыпты ерік күші емес, жиһаз ұстап тұруы керек.
• «Дұрыс» деп саналатын қатты орындық. Қатты жазық бет бел тірегін де, қалыпты ауыстыру мүмкіндігін де бермейді. Отырып жұмыс істеудің мәселесі жұмсақтықта емес, қозғалыссыздықта.
• Дәрігер тағайындамаса да, жұмыс күні бойы тағылатын корсет немесе белдік. Бұл — кеңсеге арналған аксессуар емес, қолдану көрсетілімдері бар медициналық бұйым.

Кресло шынымен қай жерде көмектеседі

Маркетингті алып тастасақ, креслоның рөлі бір міндетке саяды: жамбас пен белді сіздің қатысуыңызсыз қисынды қалыпта ұстап тұру — және сонымен бірге қозғалуға кедергі келтірмеу. Кәдімгі кеңсе креслосы міндеттің бірінші жартысын ең жақсы дегенде жартылай орындайды, ал екінші жартысын елемейді: арқалық бекітілген, сіз не оған жабысып отырасыз, не одан ажырап кетесіз.

LiberNovo Omni креслоларындағы FlexFit арқалығы арқаның бойына бөлінген 14 тірек нүктесіне құрылған — ол бір аймаққа ғана тірелмей, омыртқаның пішініне ілеседі. SyncroLink механизмі арқалықтың, отырғыштың және шынтақшалардың қозғалысын байланыстырады: сіз шалқайғанда олар үйлесімді түрде жылжиды, сондықтан жамбас бел тірегінің астынан «шығып кетпейді», ал білек тірегінен айырылмайды. Іс жүзіндегі айырмашылық қарапайым: отырысты бұзбай және креслоны қайта баптамай-ақ қалыпты ауыстыруға болады.

Жеке функция — OmniStretch: белді қысқа созу, бұл кезде кресло бел тірегін қозғалыс циклінен өткізеді. Мұны сандарсыз және медициналық уәделерсіз, сапалық тұрғыдан сипаттаған жөн: ұзақ қозғалыссыз отырғаннан кейін бұл режим көпшілікке ұнайды — шамамен үстелден тұрып керілгендегідей. Бұл — емшара да, ем де емес, оның дискілерге әсері туралы бізде дерек жоқ; бұл жұмыс орнынан кетпей-ақ статиканы үзудің тәсілі.

Еңкею 105°–160°: бір қалыптың орнына төртеу

Арқалық 105°-тан 160°-қа дейінгі диапазонда төрт қалыпта бекітіледі. Мәні жартылай жатып жұмыс істеуде емес, күн ішінде бір емес, бірнеше қалып болуында. Тікке жақын қалыптар мәтін теруге және құжаттармен жұмыс істеуге қолайлы. Ортаңғылары — оқуға, қоңырауларға және пернетақта қажет емес нәрсенің бәріне; оларда дене салмағының бір бөлігі арқалыққа ауысады да, бел жеңілдейді. Шеткі қалып — жай ғана денені жазып, он минут ештеңе істемей отыру керек қысқа үзіліске арналған.

Креслоны он минутта қалай баптауға болады

• Алдымен отырғыш биіктігі: табан еденде толық тұрады, тізе жамбас деңгейінде немесе сәл төмен.
• Содан кейін тереңдік: арқалыққа тақап отырыңыз, отырғыштың шеті мен тізе асты шұңқырының арасында екі-үш саусақ сыятын орын қалдырыңыз.
• Бел тірегін табыңыз: ол белдік деңгейіндегі табиғи иілімге дәл келуі керек. Арқа тіреліп емес, сүйеніп тұрғанын сезгенше оны жоғары-төмен жылжытыңыз.
• Шынтақшалар: иық төмен түсірілген, шынтақ шамамен тік бұрышпен бүгілген, білек еркін жатыр. Көтеріңкі иық — шынтақшалардың тым биік тұрғанының айқын белгісі.
• Үстел мен монитор: экранның жоғарғы жиегі шамамен көз деңгейінде, пернетақта қол созбай жететін қашықтықта.
• Бір сағат жұмыс істегеннен кейін өзіңізді тексеріңіз. Алғашқы минутта жайлы баптау мен алпысыншы минутта жайлы баптау — көбіне екі бөлек нәрсе.

Қай модельді таңдау керек

• Omni SE — бағасы нақтылануда. Модельдер қатарының базалық моделі: қосымша функцияларсыз, негізді — дұрыс отырыс пен тіректі — қамту керек болса, ақылға қонымды нұсқа.
• Omni — 499 000 ₸. Ортаңғы модель, ең көп сатылатыны: тұтас жұмыс күніне арналған реттеулердің толық жиынтығы.
• Omni Pro — 630 000 ₸. Үстел басында бәрінен көп отыратын және баптау мүмкіндіктерінің барынша көп болғанын қалайтындарға арналған жоғары нұсқа.

Жүктеме бойынша креслолар BIFMA стандарты бойынша 136 кг-ға және EN 1335 бойынша 110 кг-ға есептелген — сынақ әдістемелері әртүрлі болғандықтан сандар да әртүрлі, сондықтан екеуін де келтіреміз. Кепілдік: рамаға 5 жыл, электроникаға 2 жыл, оған қоса дүкеннің өз кепілдігі 6 ай. Қазақстан бойынша жеткізу — тегін, кресло 1–3 күнде әкелінеді. Креслоны 14 күн ішінде қайтаруға болады. Және барлық материалдарымызда қайталайтын шынайы ескертпе: біз брендтің өкілдігі емес, тәуелсіз дүкенбіз — сондықтан сапа мен кепілдік үшін сатып алушы алдында жоғарыда сипатталған көлемде өзіміз жауап береміз.

Бүгін не істеу керек

• Әр 40 минут сайын тұру туралы еске салғыш қойыңыз — және алғашқы аптада шынымен тұрыңыз.
• Қазір қолыңызда бар креслоның биіктігін реттеңіз, ал табан салбырап тұрса, аяқ астына ең болмаса қорап қойыңыз.
• Мониторды көз деңгейіне дейін көтеріңіз — қол астында тұғыр болмаса, кітаптарды үйіп қойсаңыз да болады.
• Екі апта өзіңізді бақылап, нақты қашан ауыратынын жазып жүріңіз: кешке қарай ма, әлде таңертеңнен бе, жаяу жүргеннен кейін басыла ма.
• Ауырсыну аяққа берілсе, ұю немесе әлсіздік болса — «демалыстан кейінге» қалдырмай, дәрігерге жазылыңыз.

Креслоны негізгі нәрселер жасалып, ауырсынудың сипаты түсінікті болып, елеулі себептер жоққа шығарылған кезде сатып алудың мәні бар. Мұндай жағдайда жақсы кресло — күн сайын сегіз сағат бойы белге түсетін жүктеменің бір бөлігін алатын жұмыс құралы. Бірақ бастауды қозғалыстан, жұмыс орнын баптаудан және, алаңдатарлық белгілер болса, маманға барудан бастаған жөн. Тағы да қайталаймыз: жоғарыда жазылғанның бәрі — жалпы ақпарат, диагноз да, тағайындау да емес.